જાગ્યા પછી દરરોજ, તમારા શરીરનું સ્વાસ્થ્ય દિવસનો સૂર નક્કી કરે છે. શરીરમાં થતી કોઈપણ બીમારી તમારા ઉત્સાહને ઓછો કરી શકે છે અને દૈનિક કાર્યો કરવામાં અવરોધ બની શકે છે. ઘણા યોગ આસનો તમને શારીરિક રીતે સ્વસ્થ રહેવામાં મદદ કરી શકે છે, પરંતુ તે સર્વાંગી સુખાકારી માટે એકમાત્ર પૂર્વશરત નથી. તમારું માનસિક સ્વાસ્થ્ય પણ એટલું જ મહત્વપૂર્ણ છે.
તમારું મગજ દૈનિક કાર્યો કરવામાં અસાધારણ ભૂમિકા ભજવે છે. પ્રતિભાવ આપવાની, સમજવાની, સમજવાની અને સારી રીતે કાર્ય કરવાની તમારી ક્ષમતા તમારા મગજના સ્વાસ્થ્ય સાથે સંબંધિત છે.
આપણામાંથી મોટાભાગના લોકો એ વાત જાણતા નથી કે, શરીરના અન્ય અંગોની જેમ, મગજને પણ દરરોજ પોષણ અને ઊર્જાની જરૂર હોય છે. જેમ કસરત શરીરને સારી સ્થિતિમાં રાખે છે, તેમ મગજની કસરતો બુદ્ધિ શક્તિ માટે પણ તે જ કરે છે. ખાસ કરીને, યોગ આસનો માનવ શરીરના વધુ સારા કાર્યમાં મદદ કરે છે.
કાર્યક્ષમ મગજ માટે યોગ આસનો અને પ્રાણાયામ
યોગ એ એક વિજ્ઞાન છે જે શરીરની શક્તિઓ અને કાર્યક્ષમતા સુધારવા માટે જન્મજાત ક્ષમતાનો ઉપયોગ કરે છે. તે તાત્કાલિક જ્ઞાનાત્મક પ્રોત્સાહન તરીકે કાર્ય કરી શકે છે. તે તણાવ દૂર કરવામાં મદદ કરે છે, જે મગજના કાર્યને વધારે છે. ઉપરાંત, ડાબા નસકોરા દ્વારા શ્વાસ લેવાથી જમણા મગજ સક્રિય થાય છે અને તેનાથી ઊલટું પણ. સુપર બ્રેઇન યોગ એ સરળ યોગ આસનોની શ્રેણી છે જે વ્યાવસાયિકો અને શિક્ષકોમાં વધુને વધુ લોકપ્રિય બની રહી છે.
વધુ કાર્યક્ષમ મગજ માટે અહીં કેટલાક પ્રાણાયામ અને યોગ આસનો આપ્યા છે:
ભ્રામરી પ્રાણાયામ
ભ્રામરી પ્રાણાયામના ફાયદા
- ગુસ્સો, ઉત્તેજના, હતાશા અને ચિંતા જેવી નકારાત્મક લાગણીઓને મુક્ત કરે છે.
- એકાગ્રતા અને યાદશક્તિમાં સુધારો કરે છે.
- આત્મવિશ્વાસ વધારે છે.
પશ્ચિમોત્તાનાસન
- કરોડરજ્જુને ખેંચે છે અને તણાવ દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.
- ચીડિયાપણું અને ગુસ્સો જેવી નકારાત્મક લાગણીઓને દૂર કરીને મનને આરામ આપે છે.
પશ્ચિમોત્તાનાસન વિશે વધુ વાંચો.
સેતુ બંધાસન
- ગરદન અને કરોડરજ્જુને મજબૂત અને ખેંચે છે.
- તંગ સ્નાયુઓને આરામ આપે છે.
- મગજમાં રક્ત પરિભ્રમણ સુધારે છે.
- મગજ અને ચેતાતંત્રને શાંત કરવામાં મદદ કરે છે, જેનાથી ચિંતા, તણાવ અને હતાશા ઓછી થાય છે.
સર્વાંગાસન
સર્વાંગાસનના ફાયદા
- થાઇરોઇડ અને પેરાથાઇરોઇડ ગ્રંથીઓના કાર્યને નિયંત્રિત અને સામાન્ય બનાવે છે.
- મગજને પોષણ આપે છે કારણ કે વધુ રક્ત પિનિયલ અને હાયપોથેલેમસ ગ્રંથીઓ સુધી પહોંચે છે.
- બધા જ્ઞાનાત્મક કાર્યોને સુધારવામાં મદદ કરે છે.
હલાસન
- મગજમાં રક્ત પ્રવાહ સુધારવામાં અને નર્વસ સિસ્ટમને શાંત કરવામાં મદદ કરે છે.
- પીઠ અને ગરદનને ખેંચે છે, તણાવ અને થાક ઘટાડે છે.
સુપર બ્રેઈન યોગ કેવી રીતે કરવો
- તમારા હાથને બાજુમાં રાખીને ઊંચા અને સીધા ઊભા રહો.
- તમારા ડાબા હાથને ઉંચો કરો અને તમારા જમણા કાનના લોબને તમારા અંગૂઠા અને તર્જનીથી પકડો. તમારો અંગૂઠો આગળ હોવો જોઈએ.
- તમારા જમણા હાથને ઉંચો કરો અને તમારા ડાબા કાનના લોબને પકડો. તમારો જમણો હાથ તમારા ડાબા હાથ ઉપર હોવો જોઈએ.
- ઊંડો શ્વાસ લો અને ધીમે ધીમે બેસવાની સ્થિતિમાં બેસો.
- 2-3 સેકન્ડ માટે આ સ્થિતિમાં રહો.
- ફરીથી ઉભા થતાં ધીમે ધીમે શ્વાસ બહાર કાઢો. આ એક ચક્ર પૂર્ણ કરે છે.
- તમે આ ચક્રને દરરોજ લગભગ 15 વખત પુનરાવર્તન કરી શકો છો.
સુપર બ્રેઈન યોગના ફાયદા
સુપર બ્રેઈન યોગા કાનના લોબ પર એક્યુપંક્ચર પોઈન્ટને સક્રિય કરે છે જે તમારા ગ્રે મેટરને ઉત્તેજિત કરે છે. આ કસરત તમારા મગજને આ રીતે મદદ કરે છે:
- મગજની ડાબી અને જમણી બાજુઓને સુમેળ કરે છે.
- ઊર્જા સ્તરનું વિતરણ અને શાંતિ પ્રેરિત કરવી.
- વિચારવાની ક્ષમતાને ઉત્તેજીત કરવી.
- માનસિક ઉર્જા વધારવી.
- તમને વધુ સર્જનાત્મક બનાવવું.
- જ્ઞાનાત્મક શક્તિઓનો વિકાસ કરવો.
- ધ્યાન, એકાગ્રતા અને યાદશક્તિમાં સુધારો કરવો.
- નિર્ણય લેવાની કુશળતામાં વધારો કરવો.
- તણાવ અથવા વર્તણૂકીય સમસ્યાઓથી રાહત મેળવવી.
- તમને માનસિક રીતે વધુ સંતુલિત બનાવવું.
આ મગજની કસરત અલ્ઝાઇમર, હળવી ડિપ્રેશન, ધ્યાન ખાધ હાયપરએક્ટિવિટી ડિસઓર્ડર (ADHD), ડાઉન્સ સિન્ડ્રોમ, ઓટીઝમ અને ડિસ્લેક્સિયા જેવા દર્દીઓને મદદ કરવા માટે જાણીતી છે. તમે માર્ગદર્શિત ધ્યાનના સત્ર સાથે પણ આ કસરતને અનુસરી શકો છો.
ધ્યાન સાથે મગજની શક્તિ વધારો
મેસેચ્યુસેટ્સ જનરલ હોસ્પિટલના હાર્વર્ડ-સંલગ્ન સંશોધકોની ટીમના નેતૃત્વ હેઠળના 2011ના અભ્યાસ મુજબ, આઠ અઠવાડિયાના ધ્યાન કાર્યક્રમમાં ભાગ લેવાથી યાદશક્તિ, સ્વ-ભાવના, સહાનુભૂતિ અને તણાવ સાથે સંકળાયેલા મગજના પ્રદેશોમાં માપી શકાય તેવા ફેરફારો થાય છે.
ધ્યાન જાડા મગજનો કોર્ટેક્સ અને વધુ ગ્રે મેટર સાથે સંકળાયેલું છે. આ મગજના ભાગો યાદશક્તિ, ધ્યાન, નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા અને શીખવાની ક્ષમતા સાથે જોડાયેલા છે. આમ, ધ્યાન એ મગજની શક્તિ વધારવાનું એક સાધન છે.
તેથી, યોગ આસનો, સુપર મગજ યોગ, શ્વાસ અને ધ્યાન આ બધા તમારા મગજની શક્તિને ઉત્તેજીત કરી શકે છે. દરરોજ થોડો સમય કાઢો અને વધુ સ્માર્ટ જીવન જીવો!
